ANG NARARAPAT NA TUGON

3 Hulyo 2026 

Kapistahan ni Apostol Santo Tomas 

Efeso 2, 19-22/Salmo 116/Juan 20, 24-29 

Larawan: Diego Velázquez (1599–1660), Santo Tomas (c. Unknown Date). Musée des Beaux-Arts d'Orléans. Public Domain.

"Panginoon ko at Diyos ko!" (Juan 20, 28). Sa mga salitang ito na buong pananalig na binigkas ni Apostol Santo Tomas noong ang Muling Nabuhay na Nuestro Padre Jesus Nazareno ay nagpakita muli sa mga alagad, na kasama siya, sa salaysay na tampok sa Ebanghelyo nakasentro ang pagninilay ng Simbahan para sa araw na ito. Tiyak na hindi na natin mabilang kung ilang ulit na tayong inaanyayahan ng Simbahan na ituon ang ating mga pansin sa tunay na pagkakilanlan ng Mahal na Poong Jesus Nazareno. Isa lamang ang ibig sabihin noon - ang katotohanang ito ay hindi natin dapat limutin kahit kailan. Ang Mahal na Poong Jesus Nazareno ay tunay na Diyos na dapat laging handugan ng taos-pusong pagdakila. 

Sa Unang Pagbasa, inihayag ni Apostol San Pablo na dapat dakilain ng lahat ng tao sa daigdig ang Diyos. Hindi lamang para sa isang pangkat, lipi, bayan, grupo, angkan, at bansa ang utos at paanyaya na maghandog ng taos-pusong pagdakila sa Diyos. Ang lahat ng tao sa daigdig ay inaanyayahang ihandog ang nararapat sa Diyos na walang iba kundi ang taos-pusong pagdakila sa Kaniyang Ngalan, gaya ng inihayag ng mang-aawit sa Salmong Tugunan (Salmo 116, 1). Bilang mga bumubuo sa Simbahang tatag mismo ng Poong Jesus Nazareno, ito ang lagi nating dapat gawin. 

Dapat nating ilaan ang bawat sandali ng ating pansamantalang paglalakbay sa lupa sa paghahandog ng taos-pusong pagdakila sa Diyos. Nararapat lamang itong gawin bilang tugon sa Diyos na laging nagpapamalas ng Kaniyang kadakilaan. 

HINDI PABAYA ANG ATING DINARAKILA

29 Hunyo 2026 

Dakilang Kapistahan nina Apostol San Pedro at San Pablo 

[Pagmimisa sa Araw] 

Mga Gawa 12, 1-11/Salmo 33/2 Timoteo 4, 6-8. 17-18/Mateo 16, 13-19 

Larawan: Pablo Rabiella (-1719). San Pedro y San Pablo (c. 18th century). Public Domain. 

Nakasentro sa pangakong binitiwan ng Poong Jesus Nazareno kay Apostol San Pedro sa salaysay ng Kaniyang paghirang sa nasabing apostol bilang unang Santo Papa ng tunay na Simbahang Kaniyang tatag na itinampok at inilahad sa Mabuting Balita ang pagdiriwang ng Dakilang Kapistahan nina Apostol San Pedro at San Pablo. Hindi Niya iiwanan at pababayaan ang tunay na Simbahang itinatag Niya. Ang Simbahang Siya mismo ang nagtatag ay lubos Niyang pinahahalagahan. Dahil dito, ang Simbahan ay walang sawa Niyang aalagaan, kakalingain, at sasamahan. Isa itong pangako mula sa bukal ng lahat ng kadakilaan sa dakilang apostol na hinirang at itinalaga Niya bilang unang Santo Papa ng tunay na Simbahang Kaniyang itinatag. 

Ang Unang Pagbasa at Ikalawang Pagbasa ay nakasentro sa pangakong binitiwan ng ipinangakong Mesiyas at Manunubos na walang iba kundi ang Poong Jesus Nazareno sa unang Santo Papa ng Simbahan na si Apostol San Pedro. Sa Unang Pagbasa, ang unang Santo Papa ng Simbahan na si Apostol San Pedro, ang bato, ay nakatakas mula sa bilangguan sa tulong ng isang anghel na nagmula sa langit. Isa itong dakilang patunay na hindi pinababayaan ng Poong Jesus Nazareno ang Simbahan. Nagpatotoo naman si Apostol San Pablo sa Ikalawang Pagbasa tungkol sa pagtulong ng Diyos sa kaniya. Hindi siya pinabayaan ng Panginoon kailanman.

Paulit-ulit na pinatunayan ng Poong Jesus Nazareno na pinahahalagahan Niya nang lubos ang tunay na Simbahang Siya mismo ang nagtatag. Hindi Niya pinabayaan ang Simbahan kailanman. Bagkus, walang sawa Niyang inaruga, kinalinga, sinamahan, at ipinagsanggalang ang Kaniyang Simbahan. Bilang tugon, ang Poong Jesus Nazareno ay dapat palagi nating handugan ng taos-pusong pagdakila sa pamamagitan ng ating mga salita at gawa. Ito ay dahil tayong lahat ang bumubuo sa Kaniyang Simbahan.

BUHAY NA INILAAN SA PAGHAHANDOG NG TAOS-PUSONG PAGDAKILA SA DIYOS

28 Hunyo 2026 

Dakilang Kapistahan nina Apostol San Pedro at San Pablo 

[Pagmimisa sa Bisperas] 

Mga Gawa 3, 1-10/Salmo 18/Galacia 1, 11-20/Juan 21, 15-19 

Larawan: Giovanni Lanfranco (1582–1647), Separazione di san Pietro e di san Paolo (c. 17th century). Louvre Museum. Public Domain. 

Ang sentro ng taimtim na pagninilay ng Simbahan sa araw na ito ay ang matatag at dalisay na katapatan nina Apostol San Pedro at San Pablo sa Diyos. Sa kabila ng mga hirap, pagsubok, tukso, at panganib, ipinasiya nina Apostol San Pedro at San Pablo na manatiling tapat sa Diyos. Kahit na hindi sila tinanggap at inusig dahil sumasaksi sila sa Nazarenong si Kristo Hesus, ang nagkatawang-taong Salita ng Diyos, ipinasiya pa rin nilang handugan Siya ng taos-pusong pagdakila sa pamamagitan ng pagsaksi sa Kaniya na humirang at nagtalaga sa kanila bilang mga apostol at misyonero. 

Sa Unang Pagbasa, kumilos ang Mahal na Poong Jesus Nazareno sa pamamagitan ng dalawa sa Kaniyang mga apostol na sina Apostol San Pedro na Kaniyang hinirang at itinalaga bilang unang Santo Papa ng Simbahan at ang minamahal na alagad na si Apostol San Juan. Isang lalaking ipinanganak na lumpo ay nagsimulang lumakad dahil lamang sa Kaniya na kumilos sa pamamagitan ng dalawa sa mga apostol na hinirang Niya bilang Kaniyang mga instrumento. Nakatuon sa paghirang ng Diyos sa Kaniyang mga lingkod na tapat ang pangaral ni Apostol San Pablo sa Ikalawang Pagbasa. Ang kanilang misyon at tungkulin ay sumaksi sa Kaniya upang makilala Siya ng lahat ng tao bilang tunay na Diyos na dapat dakilain. Isang utos ang ibinigay ng Nuestro Padre Jesus Nazareno kay Apostol San Pedro na hinirang at itinalaga Niya upang maging unang Santo Papa ng Kaniyang Simbahan sa Ebanghelyo - ilaan ang bawat sandali at oras sa pag-aalaga sa Kaniyang kawan. 

Nanatiling tapat sa Panginoong Jesus Nazareno sina Apostol San Pedro at San Pablo, sa kabila ng mga matitinding panganib, hirap, pagsubok, tukso, at pag-uusig. Buong katatagang inihayag ng dalawang apostol na ito ang kanilang katapatan sa Kaniya sa pamamagitan ng pagtupad sa misyong Kaniyang bigay sa kanila, kahit na sarili nilang buhay ang naging kapalit nito. Sa pamamagitan, ang Panginoong Jesus Nazareno ay hinandugan nila ng taos-pusong pagdakila. 

Gaya nina Apostol San Pedro at San Pablo, huwag tayong matakot ilaan ang bawat sandali ng ating pansamantalang paglalakbay sa daigdig sa pagsaksi sa Poong Jesus Nazareno. Ang Poong Jesus Nazareno ay dinarakila ng mga sumasaksi sa Kaniya sa pamamagitan ng mga salita at gawa sa bawat sandali ng kanilang buhay. 

TAOS-PUSONG PAGDAKILA SA TUNAY NA NAGMAMAHAL

28 Hunyo 2026 

Ika-13 Linggo sa Karaniwang Panahon (A) 

2 Hari 4, 8-11.14-16a/Salmo 88/Roma 6, 3-4. 8-11/Mateo 10, 37-42 

Larawan: Kreuztragung, Öl auf Leinwand (c. 16th century). Dorotheum. Public Domain.

"Pag-ibig Mong walang maliw ay lagi kong sasambitin" (Salmo 88, 2a). Ang taimtim na pagninilay ng Simbahan para sa araw na ito ay nakasentro sa mga salitang ito na binigkas ng mang-aawit sa Salmong Tugunan. Ipinapaalala sa atin ng Simbahan kung ano ang nararapat na tugon sa Diyos na puspos ng dakilang pag-ibig, kagandahang-loob, habag, at awa. Bilang tugon, lagi nating dapat dakilain Siya nang taos-puso. 

Sa Unang Pagbasa, tinanggap at pinatuloy ng isang mayamang babae at ng kaniyang asawa si Propeta Eliseo. Bilang tugon, biniyayaan ng isang anak ang mag-asawa. Ang Diyos ay dinakila ng nasabing mag-asawa sa pamamagitan ng kanilang taos-pusong pasiyang tanggapin at patuluyin sa kanilang tahanan si Propeta Eliseo. Nalugod nang lubos ang Diyos sa nasabing mag-asawa. Sa Ikalawang Pagbasa, nangaral tungkol sa biyaya ng bagong buhay na bunga ng dakilang pag-ibig ng Diyos ang dakilang apostol na si Apostol San Pablo. Ipinasiya ng Diyos na ipagkaloob sa atin ang biyayang ito nsa pamamagitan ng Panginoong Jesus Nazareno bilang patunay ng kahanga-hangang kadakilaan ng Kaniyang pag-ibig. Sa Ebanghelyo, ang Panginoong Jesus Nazareno ay nangaral tungkol sa paghahandog ng taos-pusong pagdakila sa Diyos. Ang Diyos ay dapat dakilain nang taos-puso sa pamamagitan ng mga salita at gawa. Kaya naman, buong linaw na ipinahayag ng Panginoong Jesus Nazareno na ang sarili ay kailangang limutin, ang sariling krus ay dapat pasanin, at sumunod sa Kaniya ang lahat ng mga may planong sumunod sa Kaniya. Dinarakila nila ang Diyos sa pamamagitan nito. 

Bilang tugon sa tunay na umiibig sa atin na walang iba kundi ang Panginoon, dapat natin Siyang handugan ng taos-pusong pagdakila. Dapat natin Siyang ipagmalaki at ipakilala sa tanan sa bawat sandali ng ating pansamantalang paglalakbay sa daigdig. Magagawa natin ito sa pamamagitan ng ating mga salita at gawa. 

DAKILAIN ANG LAGING HANDANG SUMAKLOLO

27 Hunyo 2026 

Kapistahan ng Mahal na Ina ng Laging Saklolo 

Isaias 7, 10-17/Salmo 71/Pahayag 12, 1-6. 10/Juan 19, 25-27 

Walang maliw ang katapatan ng Panginoong Diyos. Ito ang aral na pinagtutuunan ng pansin at pinagninilayan ng Simbahan sa pagdiriwang ng Kapistahan ng Mahal na Ina ng Laging Saklolo. Laging handang sumaklolo ang Panginoong Diyos. Hindi Niya tayo dededmahin o pababayaan. Mula sa Kaniyang maringal na trono sa langit, ang ating mga panalangin at pagsamo ay Kaniyang naririnig. Tutugunan ng Panginoong Diyos ang ating mga panalangin at samo. Para sa ating ikabubuti ang Kaniyang mga tugon. 

Sa Unang Pagbasa, ang Diyos ay nagbitiw ng isang pangako. Ipinangako ng Diyos na darating Siya bilang isang munting sanggol na lalaki na isisilang ng isang dalaga. Ang pangakong ito ay hindi Niya binaon sa limot kailanman. Bagkus, ang pangakong ito ay tinupad Niya noong sumapit ang panahong itinakda Niya. Pinatunayan ng Diyos ang Kaniyang kahanga-hangang kadakilaan sa pamamagitan ng pagtupad sa pangakong binitiwan Niya sa Unang Pagbasa. Inilahad sa Ebanghelyo ang isang maikling bahagi ng mahabang salaysay ng katuparan ng pangakong inilahad sa Unang Pagbasa. Ang ipinangakong Mesiyas at Manunubos na ipinanganak ng Mahal na Birheng Maria na walang iba kundi ang Mahal na Poong Jesus Nazareno na nakapako sa Krus na Banal ay ang katuparan ng pangakong binitiwan ng Diyos sa Lumang Tipan. Gaya ng buong linaw na isinalungguhit sa mga pangitain ni Apostol San Juan sa Ikalawang Pagbasa, hindi ikinubli ng Diyos ang Kaniyang kadakilaan. Bagkus, ito ay ipinamalas Niya upang makilala Siya ng lahat. Ginawa Niya ito sa pamamagitan ng Poong Jesus Nazareno. 

Ipinapaalala sa atin ng Mahal na Ina ng Laging Saklolo na laging handang tumulong at sumaklolo ang Diyos. Hindi Niya tayo pababayaan kailanman. Kaya naman, bilang tugon sa palagiang pagtulong at pagsaklolo ng Diyos, dapat nating ilaan ang bawat sandali ng ating pansamantalang paglalakbay dito sa lupa sa paghahandog ng taos-pusong pagdakila sa Kaniyang Ngalan. 

LAGING ALALAHANIN ANG HABAG AT AWA NG ATING DINARAKILA

26 Hunyo 2026 

Biyernes ng Ika-12 Linggo sa Karaniwang Panahon (II) 

2 Hari 25, 1-12/Salmo 136/Mateo 8, 1-4 

"Kung Ika'y aking lilimutin, wala na 'kong aawitin" (Salmo 136, 6a). Nakatuon sa mga salitang ito mula sa Salmong Tugunan ang pagninilay ng Simbahan para sa araw na ito. Ipinapaalala sa atin ng Simbahan na hindi dapat ibaon sa limot ang lahat ng mga ginawa ng Diyos para sa atin. Dahil sa lahat ng mga ginawa ng Diyos para sa atin, lagi nating dapat handugan Siya ng taos-pusong pagdakila. 

Ang salaysay ng pagsakop ng mga hukbo ng Babilonia sa Herusalem ay itinampok at inilahad sa Unang Pagbasa. Sa pamumuno ni Haring Nabucodonosor, sinakop ng mga hukbo ng Babilonia ang Herusalem. Nagsimula ang pagkakatapon ng mga Israelita sa Babilonia sa pamamagitan ng pagsakop sa Herusalem. Masakit man para sa Diyos na masilayan mula sa langit ang pagkakatapon ng mga Israelita sa Babilonia, niloob pa rin Niyang mangyari iyon sapagkat kinailangang parusahan ang mga Israelita na hindi tumigil sa paglabag at pagsuway sa Kaniyang mga utos. Sa Ebanghelyo, ipinakita ng Poong Jesus Nazareno ang Kaniyang habag at awa sa isang ketongin. Niloob Niyang gumaling ang ketongin. Hindi Niya ipinagkait ang Kaniyang habag at awa sa nasabing lalaki. Dahil sa habag at awa ng Poong Jesus Nazareno, nawala ang ketong ng lalaki. 

Tunay ngang mahabagin at maawain ang Mahal na Poong Jesus Nazareno. Hindi Niya ipinagkakait ang Kaniyang pag-ibig, kagandahang-loob, habag, at awa na tunay nga namang dakila sa mga humingi nito nang may tapat at dalisay na kababaang-loob at pananalig sa Kaniya. Dinarakila Siya ng Kaniyang mga kinahabagan at kinaawaan. 

TAOS-PUSONG PAGDAKILA ANG HANDOG NG TAGAPAGHANDA NG DARAANAN NG PANGINOON

24 Hunyo 2026 

Dakilang Kapistahan ng Pagsilang ni San Juan Bautista 

Isaias 49, 1-6/Salmo 138/Mga Gawa 13, 22-26/Lucas 1, 57-66. 80 

Larawan: After Bartolomé Esteban Murillo (1617–1682), The Infant John the Baptist with Lamb (c. Between 1700 and 1799). National Trust via Art UK. Public Domain. 

"Ihanda ninyo ang daraanan ng Panginoon" (Mateo 3, 3). Matatagpuan sa isa sa mga propesiya tungkol sa pagdating ng Panginoong Diyos bilang ipinangakong Mesiyas at Manunubos sa aklat ni Propeta Isaias ang mga salitang ito na ang tanging layunin ay dulutan ng aliw at pag-asa ang bayang Israel (Isaias 40, 3). Darating ang Panginoong nagpasiyang magdulot ng tunay na kaligtasan at pag-asa sa bayang Kaniyang hirang bilang ipinangakong Mesiyas at Manunubos. Subalit, bago dumating ang Panginoon upang tuparin ang pangakong ito, isusugo Niya ang hinirang at itinalaga Niya bilang tagapaghanda ng Kaniyang daraanan. Ang mga salitang ito tungkol sa tinig ng isang sumisigaw sa ilang ay tumutukoy kay San Juan Bautista. Paulit-ulit na binigkas ni San Juan Bautista ang mga nasabing salita sa kaniyang mga pangaral upang ipakilala ang kaniyang sarili sa mga tumungo sa kaniya sa Ilog Jordan upang magpabinyag. 

Nakasentro sa mga salitang ito tungkol sa misyon ng tagapaghanda ng daraanan ng ipinangakong Mesiyas at Manunubos na walang iba kundi ang Poong Jesus Nazareno ang maringal na selebrasyon o pagdiriwang ng Dakilang Kapistahan ng Pagsilang ni San Juan Bautista sa Simbahan ng Quiapo. Tiyak na nakakalimutan ng marami na ang titular na patron ng makasaysayang Simbahan ng Quiapo ay si San Juan Bautista na hinirang at itinalaga bilang tagapaghanda ng daraanan ng Panginoon. Marahil, ito ay dahil ang unang pumapasok sa isipan ng karamihan ay ang Poong Jesus Nazareno na pasan-pasan ang Krus na Banal kapag Quiapo ang pinag-uusapan. Mahalaga rin ang maringal na pagdiriwang ng Dakilang Kapistahan ng Pagsilang ni San Juan na buong ringal na ipinagdiriwang ng Inang Simbahan taun-taon tuwing sasapit ang ika-24 ng buwan ng Hunyo para sa Simbahan ng Quiapo sapagkat ang titular ng Simbahan ng Quiapo ay walang iba kundi si San Juan Bautista. 

Ang tema ng pagdiriwang ng Dakilang Kapistahan ng Pagsilang ni San Juan Bautista sa Simbahan ng Quiapo para sa kasalukuyang taon at ang tema ng pagdiriwang ng Pambansang Kapistahan ni Jesus Nazareno noong nakaraang ika-9 ng Enero. Noong ipinagdiriwang nang buong ringal ang Kapistahan ng Nuestro Padre Jesus Nazareno, hindi lamang sa Simbahan ng Quiapo kundi sa buong Pilipinas, limang buwan na ang nakakaraan, ang temang pinagnilayan ay hango mula sa mga salitang binigkas ni San Juan Bautista bilang tugon sa balita tungkol sa pagdami ng mga taong sumusunod sa kaniyang kamag-anak na walang iba kundi ang Poong Jesus Nazareno: "Dapat Siyang tumaas at ako nama'y bumaba" (Juan 3, 30). Palagi itong ginawa ni San Juan Bautista bilang tagapaghanda ng daraanan bilang tagapaghanda ng daraanan ng Mesiyas at Manunubos na ipinangako na walang iba kundi ang Panginoong Jesus Nazareno. Ang lahat ng mga tao ay kaniyang tinulungan sa paglilinis at pagdalisay ng puso at loobin upang maging marapat silang maghandog ng taos-pusong pagdakila kay Kristo. 

Sa Unang Pagbasa, inihayag ng Panginoong Diyos na ipamamalas Niya ang kahanga-hanga Niyang kadakilaan sa pamamagitan ng bayang hinirang at itinalaga Niya upang maging Kaniya na walang iba kundi ang Israel. Nakasentro sa palagiang paglingap ng Diyos sa Kaniyang mga lingkod ang mga salita sa Salmong Tugunan. Laging inaaruga, kinukupkop, pinapatnubayan, ginagabayan at ipinagsasanggalang ang Kaniyang mga lingkod sapagkat pinili nilang dakilain Siya sa pamamagitan ng kanilang mga salita at gawa. Katunayan, ang Diyos pa nga mismo ang Siyang lumikha sa kanila. Hindi nila binabaon sa limot ang katotohanang ito. Dahil dito, hindi sila tumitigil o humihinto sa pag-aalay ng taos-pusong pagdakila sa Kaniya. Ang pinakadakilang gawa ng Diyos ay ang sentro ng pangaral ni Apostol San Pablo sa Ikalawang Pagbasa. Iniligtas Niya ang tanan sa pamamagitan ng Poong Jesus Nazareno na Kaniyang Bugtong na Anak. Sa Ebanghelyo, inilahad ang salaysay ng pagsilang ni San Juan Bautista na hinirang at itinalaga upang maging tagapaghanda ng daraanan ng Poong Jesus Nazareno.

Tinuturuan tayo ni San Juan Bautista kung paano maging tunay na deboto. Hindi niya binalak agawin at angkinin ang lahat ng parangal, papuri, at pagdakilang sa Mahal na Poong Jesus Nazareno lamang dapat ilaan. Bagkus, lagi niyang ipinasiyang dakilain at sambahin ang minamahal niyang kamag-anak na walang iba kundi ang Panginoong Jesus Nazareno, ang ipinangakong Mesiyas at Manunubos. Itinuro niya sa lahat kung ano ang dapat gawin. Si Jesus Nazareno ay dapat lagi nilang dakilain sa pamamagitan ng mga salita at gawa. Laging dapat isabuhay ng lahat ang pasiyang ito.

Bilang mga deboto ng Poong Jesus Nazareno, palagi nating dapat handugan Siya ng taos-pusong pagdakila. Anuman ang ating sabihin at gawin, kailangan nating tiyaking mabibigyan natin ng taos-pusong pagdakila ang Ngalan ng Poong Jesus Nazareno sa pamamagitan ng mga ito. Tularan natin ang tinig sa ilang na hinirang at itinalaga ng Diyos upang ihanda ang daraanan ng Poong Jesus Nazareno na walang iba kundi ang kamag-anak Niyang minamahal na si San Juan Bautista na hindi nagsawang dakilain Siya sa pamamagitan ng kaniyang misyon.