24 Marso 2016
Huwebes Santo - Pagmimisa sa Pagtatakipsilim sa Paghahapunan ng Panginoon
Exodo 12, 1-8. 11-14/Salmo 115/1 Corinto 11, 23-26/Juan 13, 1-15
Ang Pista ng Paskuwa ang pinakamalaki at pinakamahalaga sa mga pista ng mga Hudyo. Ito ang pangunahing kapistahan ng Hudaismo. Ginugunita ng mga Hudyo ang pagliligtas ng Diyos sa kanilang mga ninuno mula sa kaalipinan sa Ehipto. Matatagpuan ang kasaysayan ng Pista ng Paskuwa sa Lumang Tipan, sa Aklat ng Exodo. Sa tulong at awa ng Diyos, nagkaroon ng kalayaan ang mga Israelita pagkatapos ng mahigit apatnadaang taong pamumuhay bilang mga alipin sa Ehipto. Dahil sa Awa ng Diyos, natapos ang pagdurusa at kapighatian ng mga Israelita dulot ng kanilang pagkaalipin sa Ehipto. Dahil sa Awa ng Diyos, nakamit nila ang kalayaan. Tumawid sila mula sa pamumuhay bilang mga alipin patungo sa pamumuhay nang may kalayaan sa tulong ng Awa ng Diyos.
Sa Unang Pagbasa, inutusan ng Diyos ang bayang Israel sa pamamagitan nina Moises at Aaron na pahiran ng dugo ang mga pintuan ng kani-kanilang mga tahanan. Ang dugo ng kordero na pinapahiran sa pintuan ng kanilang mga bahay ang magpapakilala na sila ay mga Israelita. Papatayin ng Diyos ang lahat ng mga kabilang sa sambahayan ng mga Ehipto sa gabing yaon. Ang lahat ng mga lalaking panganay, tao man o hayop, ay pinatay ng Diyos noong gabing yaon. Pati ang anak ng Faraon ay hindi naligtas mula sa kamatayan. Subalit, iniligtas ng Diyos ang bawat Israelitang pamilya at kasambahay noong gabing yaon. Ang palatandaan - ang dugong pinahiran sa pintuan ng bawat tahanan ng mga Israelita.
Hinding-hindi kinalimutan ng mga Israelita ang dakilang gawa ng Diyos para sa kanila. Kung hindi dahil sa Diyos, hindi magiging malaya ang bayang Israel. Ang Diyos ang nagpalaya sa bayang Israel mula sa kaalipinan sa Ehipto. Mula sa pagiging mga alipin ng mga Ehipsiyo, ang mga Israelita'y tumawid at naging malaya. Ang tanging gumabay sa mga Israelita sa kanilang pagtawid mula sa kaalipinan patungo sa kalayaan ay ang Diyos. Kaya, tuwing Pista ng Paskuwa, sama-samang nagpupuri at nagpapasalamat ang bayang Israel sa Diyos.
Ang ginawang pagpapalaya ng Panginoong Diyos sa bayang Israel sa Lumang Tipan ay muli Niyang ginawa sa Bagong Tipan. Subalit, ang buong sangkatauhan na ang pinalaya ng Diyos. Kakaiba rin ang pamamaraang ginamit ng Diyos sa pagpapalaya sa sangkatauhan. Ipinadala Niya si Hesukristo upang maging Mesiyas at Tagapagligtas ng sangkatauhan. Sa pamamagitan ni Hesukristo, palalayain ng Diyos ang sangkatuhan mula sa kaalipinan dulot ng kasamaan at kasalanan patungo sa kalayaan dulot Niya. Kaya, ayon sa turo ng Simbahan, si Hesukristo ang bagong Korderong Pampaskuwa. Sapagkat sa pamamagitan Niya ay iniligtas ng Diyos ang sangkatauhan mula sa kasamaan at kasalanan.
Isinalaysay ni Apostol San Pablo sa Ikalawang Pagbasa ang Huling Hapunan ng Panginoong Hesukristo. Sa Huling Hapunan, itinatag ng Panginoong Hesukristo ang Sakramento ng Banal na Eukaristiya. Ang mga salitang "Ito ang Aking Katawan na ihahandog para sa inyo... Ito ang kalis ng Aking Dugo na ibubuhos para sa ikapagpapatawad ng mga kasalanan," ay tumutukoy sa mangyayari sa Panginoong Hesus kinabukasan. Ipinapakita ng Panginoong Hesus sa mga alagad sa pamamagitan ng paghahandog ng Kanyang Katawan at Dugo sa anyo ng tinapay at alak ang mangyayari sa Kanya kinabukasan. Si Hesus ay magtitiis ng matinding hirap at pagdurusa, at mamamatay sa krus sa Kalbaryo.
Sa Ebanghelyo, hinugasan ni Hesus ang paa ng Kanyang mga apostoles. Noong kapanahunan ni Kristo, ang mga abang lingkod lamang ang naghuhugas ng paa ng kanilang mga amo. Nagulat ang mga alagad, lalung-lalo na si San Pedro Apostol, nang makita nila si Hesus na hinuhugasan ang kanilang mga paa. Para sa mga apostol, si Hesus ang kanilang Guro at Panginoon, ang pinakamataas sa kanilang samahan. Hindi nila lubusang maisip at maisalarawan sa kanilang mga isipan na huhugasan ng Panginoong Hesus ang kanilang mga paa. Hindi rin nila lubusang maunawaan kung bakit ganyan ang ginagawa ng Panginoon. Para sa mga alagad, dapat sila mismo ang maghugas sa paa ng Panginoon. Para sa mga alagad, ang Panginoon ang dapat paglingkuran at hindi sila.
Sa pamamagitan ng paghuhugas sa paa ng mga apostol, itinuturo ni Hesus sa mga alagad kung paano Siya naparito sa sanlibutang ito. Hindi Siya pumarito mula sa langit na nakasakay sa isang kabayo. Kahit Siya ay Diyos, ayon kay San Pablo Apostol, hindi tinaglay ni Hesus ang Kanyang pagka-Diyos noong una Siyang pumarito sa daigdig. Bagkus, nagpakumbaba si Hesus, nagkatawang-tao, at isinilang ng isang babae sa katauhan ng Mahal na Birheng Maria. Si Hesus ay naging tao katulad natin, maliban lamang sa kasalanan. Kahit Siya ay naging tao tulad natin, hindi nagkasala si Hesus kahit kailan. Hindi tinatakan o dinungisan ng kasalanan si Hesus noong Siya'y pumarito sa sanlibutan.
Dahil sa Kanyang pagpapakumbaba, namuhay si Hesus bilang lingkod ng Diyos at kapwa buong buhay Niya. At kahit sa mga huling sandali ng Kanyang buhay kasama ang mga alagad, inalay ni Hesus ang Kanyang sarili sa pagpapakumbaba at paglilingkod. Ipinakita ni Hesus sa mga alagad kung paanong magpakumbaba at maglingkod. Ang halimbawang ginamit ni Hesus ay ang paghuhugas sa paa ng Kanyang mga apostol. Kahit si Hesus ang Panginoon at Guro ng mga alagad, hinugasan pa rin Niya ang paa ng mga alagad, kahit tumutol pa ang ilan sa mga iyon. Pumasok si Hesus sa mundo bilang isang mapagpakumbaba at masunuring lingkod ng Diyos. Aalis si Hesus sa mundo sa ganung paraan. Kung paanong pumasok si Hesus sa sanlibutang ito, ganun din Niya iiwanan ang sanlibutan.
Muling ipinadama ng Diyos ang Kanyang Dakilang Awa sa sangkatauhan sa pamamagitan ni Hesus. Dahil sa laki ng Awa ng Diyos sa sangkatauhan, ipinadala Niya ang Kanyang Bugtong na Anak na si Hesukristo upang maging ating Manunubos at Bagong Korderong Pampaskuwa. Sa pamamagitan ni Hesus, ang Diyos ay nagpakumbaba at naging kaisa natin, maliban sa kasalanan. Sa pamamagitan ni Hesus, pinaglingkuran ng Diyos ang sangkatauhan. Ginawa iyon ng Diyos upang ipadama ang Kanyang Awa sa ating lahat.
Humantong ang lahat ng ginawang pagpapakita at pagpapadama ng Diyos ng Kanyang Awa at Habag sa sangkatauhan sa Kalbaryo. Sa Kalbaryo, ipinamalas ng Diyos ang pinadakilang Gawa ng Awa na hindi mapapantayan ng sinumang tao kahit kailan - ang paghahain ni Hesukristo ng Kanyang sariling Buhay, Katawan, at Dugo sa krus. Nang ialay ng Tagapagligtas ang Kanyang sarili sa Kalbaryo, tinubos Niya ang sangkatauhan. Iniligtas tayo ng Awa ng Diyos mula sa kapangyarihan ng kasamaan at kasalanan sa pamamagitan ng dakilang paghahain ng Manunubos sa krus. Tayo ay itinawid ng Panginoong Hesukristo mula sa kaalipinan patungo sa kalayaan. Malaya tayo ngayon nang dahil sa Dakilang Gawa ng Awa ng Diyos na naganap sa bundok ng Kalbaryo - ang Paghahain ni Hesukristo ng Kanyang sarili sa krus para sa ating kaligtasan at kalayaan.
23 Marso 2016
Miyerkules Santo
Isaias 50, 4-9a/Salmo 68/Mateo 26, 14-25
Sa Ebanghelyo, palihim na nakipagpulong si Hudas Iskariote sa mga Pariseo at mga matatanda ng bayan. Palihim siyang nakipagkita at nakipagkasundong ipagkanulo ang Panginoon. Nagkasundo si Hudas at ang mga Pariseo, mga eskriba, at mga matatanda ng bayan na ipagkakanulo niya ang Panginoon kapalit ng tatlumpung piraso ng pilak. Tatlumpung piraso ng pilak ang gantimpala para kay Hudas sa kanyang pagkakanulo kay Hesus. Pumayag si Hudas na ipagkanulo si Kristo kapalit ng tatlumpung piraso ng pilak. Tinalikdan at kinalimutan ni Hudas ang kanyang pagkakaibigan sa Panginoon makuha lamang niya ang gantimpala ng tatlumpung piraso ng pilak.
Nakakalungkot, tatlong taong magkasama sina Hesus at Hudas Iskariote. Kabilang si Hudas Iskariote sa labindalawang alagad na nakasama ni Hesus sa loob ng tatlong taon. Sa loob ng tatlong taon ay lumalim ang pagkakaibigan ni Hesus at ng Kanyang labindalawang alagad. Ang kanilang pagsasama at pagkakaibigan ay tumagal ng tatlong taon. Subalit, kinalimutan at binalewala ni Hudas ang mga alaala ng samahan at pagkakaibigan nila ni Hesus na tumagal ng tatlong taon.
Dahil sa pagkagumon sa salapi, palihim na tinalikuran ni Hudas si Kristo. Tumalikod siya dahil nanaig sa kanya ang paghahangad sa salapi. Palihim siyang nakipagkita at nakipagkasundo sa mga kaaway ni Hesus. Nagkasundo sila upang maidakip si Hesus. Tutulungan ni Hudas ang mga kaaway ni Hesus sa pagdakip sa Kanya. Ipagkakanulo ni Hudas Iskariote si Hesus upang maidakip Siya ng Kanyang mga kaaway. Subalit, ginawa nila iyon ng palihim upang hindi malaman ni Hesus ang kanilang binabalak laban sa Kanya.
Kahit palihim ang pakikipagkita nina Hudas Iskariote sa mga Pariseo at mga matatanda ng bayan, alam ni Hesus kung ano ang mangyayari sa Kanya. Alam Niya na Siya'y dadakipin, at alam Niya kung sino ang magiging kasabwat ng Kanyang mga kalaban. Alam ni Hesus na isa sa Kanyang mga alagad ay traydor, kasabwat ng Kanyang mga kaaway. Nakipagsabwatan ang isa sa Kanyang mga alagad, ang isa sa mga itinuring Niyang kaibigan, sa mga kaaway Niya. Ang isa sa Kanyang mga alagad, ang isa sa Kanyang mga kaibigan, ay magiging taksil Niyang kaaway - si Hudas Iskariote. Mula sa pagiging alagad at matalik na kaibigan ni Hesus, tinalikuran at ipinagkanulo ni Hudas si Hesus.
Ano ang naramdaman ni Hesus noong naisip Niya ito? Lungkot dahil sa nawalan Siya ng kaibigan? Siguro. Matagal na silang nagsama bilang magkaibigan. Mga tatlong taon sila nagsama bilang magkaibigan. Pagkatapos ng tatlong taon, nang dahil sa salapi, binalewala ang pagkakaibigan. Nang dahil sa salapi, tinalikuran ang kaibigan. Napakasakit para kay Hesus na malaman na isa sa mga matalik Niyang kaibigan ang Siyang magiging taksil Niyang kaaway.
Kahit binalewala ni Hudas Iskariote ang tatlong taong ng kanyang pagsasama at pagkakaibigan kay Hesus, hindi nagtanim ng galit si Hesus. Hindi ninais ni Hesus na mapahamak si Hudas Iskariote, kahit napakalaki at napakabigat ng kasalanang gagawin ni Hudas laban sa Kanya. Hindi kinalimutan ni Hesus ang kanilang pagsasama at pagkakaibigan na tumagal sa loob ng tatlong taon. Hindi nagwala si Hesus noong malaman Niya na Siya'y ipagkakanulo ni Hudas Iskariote. Bagkus, awa pa rin ang ipinakita ni Hesus kay Hudas, kahit kapootan ang ipinakita ni Hudas sa pamamagitan ng kanyang pagtataksil sa Kanya.
Madalas nating kalimutan ang Diyos, lalung-lalo na kapag maginhawa ang buhay natin. Kapag nakakaranas tayo ng tagumpay sa buhay, hindi natin naalala ang Diyos. Hindi natin pinapansin ang Panginoon kapag matagumpay at maginhawa ang ating buhay. Kung kailan tayo nahihirapan sa buhay, saka pa lamang natin naaalala ang Diyos. Subalit, ang Diyos ay hindi nakakalimot. Hinding-hindi tayo nakakalimutan ng Diyos. Lagi Niya tayong naaalala sa bawat araw.
Ilang ulit man nating kalimutan ang Diyos, katulad ni Hudas Iskariote, hinding-hindi tayo nililimot ng Diyos. Hinding-hindi tayo kakalimutan ng Diyos. Lagi tayong naalala ng Diyos sa bawat sandali ng ating buhay. Sa pamamagitan ng Kanyang pag-aalaala sa atin, ipinapakita ng Diyos ang Kanyang Dakilang Awa at Habag sa ating lahat. Nasa atin ang desisyon kung papansinin natin ang pagpapadama ng Awa ng Diyos sa atin. Tayo ang magpapasiya kung ano ang ating tugon sa pagpapadama ng Awa ng Diyos sa atin.
22 Marso 2016
Martes Santo
Isaias 49, 1-6/Salmo 70/Juan 13, 21-33. 36-38
Dalawa sa mga alagad ni Hesus ang magpapakita ng mga matitinding gawain na nagpapakitang tinalikuran nila ang Panginoon. Una, si Hudas Iskariote. Si Hudas Iskariote ang magkakanulo sa Panginoong Hesus sa pamamagitan ng halik. Tatlumpung pirasong pilak ang ibabayad kay Hudas Iskariote matapos niyang ipagkanulo ang Panginoon. Pangalawa, si San Pedro Apostol. Si San Pedro Apostol ang punong alagad ng Panginoong Hesukristo. Subalit, dahil sa kanyang takot na madakip at patayin, katulad ng Panginoon; tatlong ulit na ipinagkaila ni San Pedro Apostol na siya'y alagad ni Hesus. Kahinaan ng loob ang dahilan kaya ginawa ng dalawang alagad na ito ang kanilang pagtalikod sa Panginoon.
Sa Ebanghelyo, mapapakinggan natin na alam ni Hesus kung ano ang gagawin ng dalawang ito. Kahit nasa hapag-kainan at nagsasalu-salo kasama ang Kanyang mga alagad, alam ni Hesus kung ano ang mangyayari sa mga alagad sa gabi ng Kanyang pagdurusa. Alam ni Hesus na magkakawatak-watak ang Kanyang mga alagad dahil sa Kanyang pagkadakip at pagkamatay sa kamay ng mga pinuno ng bayan. Nalalaman din ni Hesus na dalawa sa mga alagad na kasalo Niya sa hapag-kainan ay may napakahalagang papel sa Kanyang Misteryo Paskwal.
Ang una ay si Hudas Iskariote. Siya ang taga-ingat ng mga salapi. Subalit, magnanakaw din si Hudas Iskariote. Kinukupit niya ang pera ng samahan. Pera ang kanyang habol. Salapi lamang ang kanyang kagustuhan. Nais niyang magkaroon ng pera. Nais niyang dumami ang kanyang kinikita. Gusto niyang dumami ang kanyang pera at kayamanan para sa kanyang sarili. Nagbubulag-bulagan siya sa pera. Binubulag niya ang sarili dahil sa pera. Pumayag siyang ipagkanulo ang Panginoong Hesukristo dahil sa salapi. Para kay Hudas, mas mahalaga ang salapi kaysa sa pagkakaibigan.
Ang pangalawa naman ay si San Pedro Apostol. Siya ang nagpahayag na si Hesus ang Mesiyas sa lupain Cesarea ng Filipos. Hinirang siya ng Panginoong Hesukristo bilang bato. Siya ang bato kung saan itatag ni Hesus ang Kanyang Simbahan. Siya ay hinirang upang maging pinuno ng mga alagad. Ipinagkatiwala sa kanya ni Hesus ang mga susi ng langit. Subalit, takot ang nanaig kay San Pedro Apostol sa mga huling sandali ng buhay ni Hesus. Kahit na malakas na sinabi ni San Pedro Apostol na hindi niya tatalikuran o pababayaan ang Panginoon hanggang kamatayan, alam ng Panginoon na hindi mangyayari iyon. Alam ng Panginoon na tatlong ulit Siyang ipagkakaila ni San Pedro Apostol. At gayon nga ang nangyari.
Kahinaan ng loob. Ito ang dahilan kaya si Kristo ay tinalikuran ng dalawang alagad na ito. Humina ang kanilang kalooban. Sa harap ng pagsubok, bumagsak sila. Kung maihahalintulad ito sa isang pagsusulit sa mga paaralan, bagsak sila San Pedro Apostol at Hudas Iskariote. Ang isa ay nagpadala sa kanyang pagnanasa para sa mga kayamanan at kapangyarihang mula sa mundong ito. Ang isa naman ay nagpadala sa kanyang takot. Marami silang kahinaan, kabilang na doon ang paghahangad ng kayamanan at kapangyarihan sa mundo at ang takot. Dahil sa mga kahinaan na ito, bumagsak sila San Pedro Apostol at Hudas Iskariote bilang mga alagad ni Hesus. Hindi sila pumasa sa pagsusulit.
Hindi masama ang pagkakaroon ng kahinaan. Likas sa ating pagkatao ang kahinaan. Mayroon tayong mga karupukan, at hindi natin maipagkakaila iyon. May mga pagkakataong kung saan ipinapakita natin ang ating mga kahinaan. Hindi natin kayang takasan ang ating mga kahinaan. Anuman ang gawin natin, may mga karupukan tayo bilang tao. Marupok ang tao. Hindi natin maipagkakaila ang katotohanang iyon. Katulad ng nasasaad sa titik ng isang awitin,
"Ang tao'y marupok, kay daling lumimot.
Sa Diyos na ang lahat ay Siya ang nagdulot."
Ano ang reaksyon ng Panginoong Hesukristo nang makita Niya ang kahinaan ng Kanyang mga alagad sa mga sandali ng Kanyang pagdurusa? Awa. Isang napakagandang halimbawa ay ang ginawa ni Hesus matapos ang tatlong ulit na pagkakaila ni Apostol San Pedro. Matapos ipagkaila ni San Pedro Apostol ng tatlong ulit na hindi niya kilala ang Panginoong Hesus, tinitigan ng Panginoong Hesus si San Pedro Apostol. Nakipagtitigan Siya kay San Pedro Apostol. Walang galit na makikita sa mata ni Hesus noong nakipagtitigan Siya kay San Pedro Apostol matapos ang tatlong ulit na pagkakailang ginawa niya. Mga matang puno ng awa ang ipinakita ni Hesus noong Siya'y nakipagtitigan kay Apostol San Pedro. Ito ang nagpatangis kay San Pedro Apostol at nagpaalala sa pahayag ni Hesus noong sila'y magkasalo sa hapag-kainan bago Siya idinakip ng mga kawal.
Awa ang tugon ng Panginoon sa bawat isa sa atin. Sa tuwing nakikita Niyang ipinapamalas natin ang ating mga kahinaan, awa ang Kanyang ipinapamalas. Awa ang Kanyang tugon sa kahinaan ng loob ng bawat isa. Pinapalakas ng Panginoon ang ating mga kalooban sa pamamagitan ng pagpapamalas ng Kanyang Awa sa ating lahat. Ang Awa ng Panginoon ay nagdudulot ng lakas sa kalooban ng bawat isa na punung-puno ng kahinaan. Sa tuwing tayo ay nakakaranas ng kahinaan sa ating kalooban at gusto nang sumuko, nandiyan ang Awa ng Diyos upang palakasin tayo. Sa pamamagitan ng lakas na dulot ng Awa ng Panginoong Diyos, tayo'y nagkakaroon ng lakas upang harapin ang bawat yugto ng buhay.
21 Marso 2016
Lunes Santo
Isaias 42, 1-7/Salmo 26/Juan 12, 1-11
Sa Ebanghelyo, binusan ng kapatid ni Lazaro na si Maria ang paa ni Hesus. Pinaglingkuran ni Mariang kapatid ni Lazaro si Hesus sa pamamagitan ng pagbuhos ng langis sa mga paa ni Hesus. Subalit, ang ginawang pagbuhos ng langis ni Mariang taga-Betania sa mga paa ni Hesus ay nagdulot ng kontrobersya. Ang langis na binusan sa paa ng Panginoong Hesus ay napakamamahalin. Pinagsalitaan ng masama si Mariang kapatid ni Lazaro dahil napakamahal ang langis na binili niya. Maski si Hudas Iskariote, ang magkakanulo sa Panginoon, ay nagalit nang masaksihan niya ang pangyayaring ito.
Ang daming sigurong humusga kay Santa Mariang taga-Betania sa mga sandaling yaon. Ang ibang taong nagkatipon sa lugar ng tatlong magkapatid sa Betania ay nagbulung-bulungan. Si Mariang taga-Betania ang pinagbubulung-bulungan ng mga ibang taong nagkatipon sa bahay nila noon. Binatikos si Mariang taga-Betania dahil sa langis na binuusan niya sa paanan ni Hesus. Maraming batikos ang tinanggap ni Maria dahil sa kanyang ginawa para sa Panginoong Hesus. Dahil sa ginawang pagbuhos ng langis ni Maria sa paa ni Hesus, marami ang bumatikos kay Maria. Naamoy ng lahat ng nagkatipon sa bahay na iyon ang langis na iyon, at alam ng lahat na napakamahal ng langis na binili ni Maria. Kaya, marami ang bumatikos kay Maria. Maski si Hudas Iskariote na magkakanulo sa Panginoong Hesus ay bumatikos rin kay Maria dahil sa kanyang ginawa.
Sa kabila ng mga batikos na ginawa laban kay Maria, pinagtanggol pa rin siya ni Hesus. Alam ni Hesus na ginawa ni Maria ang lahat, mabili lang niya ang langis na iyon. Nalalaman ni Hesus na malinis ang mga intensyon ni Maria. Ginawa ni Maria ang lahat upang mabili ang langis na iyon. Pinaghirapan niyang bilhan ang langis na iyon para lamang kay Hesus. Tumatanaw ng utang na loob si Maria kay Hesus. Isa itong gawa ng pasasalamat ni Maria para kay Hesus. Nagpapasalamat si Maria kay Hesus dahil muling binuhay ni Hesus ang kanyang kapatid na si Lazaro. Bilang pasasalamat, binusan ni Maria ng langis ang mga paa ni Hesus.
Napakahalaga para sa ating mga Pilipino ang pagtanaw ng utang na loob. Tumatanaw tayo ng utang na loob sa gumawa ng mabuti para sa atin. Hindi natin kinakalimutan ang kabutihang ginawa sa atin o para sa atin. Lagi nating inaalala ang mga mabubuting ginawa ng tao para sa atin. Ayaw nating kalimutan ang mga mabubuting ginawa sa atin. Sinisikapan nating huwag kalimutan ang mga taong gumawa ng mabuti para sa atin. Nais nating bayaran ang mga taong gumawa ng mabuti sa atin sa pamamagitan din ng paggawa ng mabuti para sa kanila. Nais nating ipakita ang ating utang na loob at pasasalamat sa kanila. Nais nating pasalamatan sila muli kapag dumating ang araw na muli natin sila makikita.
Ganyan din ang ginagawa natin bilang mga Pilipinong Katoliko, lalung-lalo na tuwing sasapit ang Mahal na Araw. Nandiyan ang Pabasa ng Pasyong Mahal. Marami ang mga nagpa-Pabasa tuwing Mahal na Araw. May mga sumasali sa peregrinasyon o pilgrimahe sa mga lugar katulad ng Antipolo, Manaoag, Marilao (Bulacan), Kamay ni Hesus sa Lucban, Quezon; atbp. Sa Maynila, dalawa sa mga Simbahang dinadagsaan ng mga deboto ay ang Katedral ng Maynila (Manila Cathedral) sa Intramuros at ang Basilica Minor del Nuestro Padre Jesus Nazareno sa Quiapo. Tuwing Huwebes Santo, marami sa atin ay nagbi-Bisita Iglesya. Pitong Simbahan ang dinadalaw natin sa gabi ng Huwebes Santo para sa Bisita Iglesya. Nagdarasal din tayo ng Daan ng Krus (Via Crucis) tuwing Mahal na Araw. Iilan lamang iyan sa mga ginagawa natin bilang mga Katolikong Pilipino tuwing sasapit ang panahon ng Kuwaresma at Mahal na Araw.
Bakit natin ginagawa ang mga iyan? Sapagkat nagpapasalamat tayo sa Panginoon sa mga ginawa Niya para sa atin. Tumatanaw tayo ng utang na loob sa Kanya. Mayroon tayong utang na loob sa Panginoon. Ang ating pamamanata ay isa sa mga paraan ng pagpapakita ng pasasalamat sa Panginoong Diyos. Tayo ay namamanata sapagkat nagpapasalamat tayo sa Panginoon. Hinding-hindi nating kinakalimutan ang mga ginawa ng Panginoon para sa atin. Ang bawat pagpapala at biyayang ating tinatanggap ay nagmumula sa Panginoon. Sa pagkakaloob ng mga pagpapala at biyaya sa atin, ipinapakita ng Panginoon ang Kanyang Awa sa ating lahat. Hindi nating mabayaran ng lubos ang mga Gawa ng Awa ng Panginoon para sa atin. Subalit, ang mahalaga ay hindi natin kinakalimutan ang Panginoon at ang mga Gawa ng Awa na Kanyang ginawa para sa atin. Lagi nating pasalamatan ang Panginoon dahil sa Kanyang Awang walang hanggan.
Masasaksihan sa mga Mahal na Araw ang pinakadakilang Gawa ng Awa ng Diyos para sa atin - ang Pagpapakasakit, Pagkamatay, at Muling Pagkabuhay ni Hesus. Sa pamamagitan ng Pagkamatay at Muling Pagkabuhay ni Kristo, ipinapakita ng Diyos ang kapangyarihan ng Kanyang Awa at Pagmamahal sa sangkatauhan. Katulad ni Maria na nagbuhos ng langis sa paa ng Panginoong Hesukristo sa Ebanghelyo, huwag nating kalimutan ang mga Gawa ng Awa na ginawa ng Diyos. Hindi dapat limutin ninuman ang kapangyarihan ng Awa ng Diyos. Sapagkat sa pamamagitan ng Kanyang Awa ay tinubos ng Panginoon ang sandaigdigan.
20 Marso 2016
Linggo ng Palaspas sa Pagpapakasakit ng Panginoon (K)
Sa Prusisyon ng Palaspas: Lucas 19, 28-40
Sa Banal na Misa: Isaias 50, 4-7/Salmo 21/Filipos 2, 6-11/Lucas 22, 14-23, 56 (o kaya: 23, 1-49)
Sinisimulan ng Inang Simbahan sa araw na ito ang mga Mahal na Araw. Tuwing kapanahunan ng Semana Santa, ginugunita ng Simbahan ang Misteryo Paskwal - ang Pagpapakasakit, Pagkamatay, at Muling Pagkabuhay ni Hesus. Si Hesus ay nagpakasakit, namatay, at muling nabuhay upang ipakita at ipadama sa sangkatauhan ang Dakilang Awa ng Diyos. Inalay ng Panginoon ang Kanyang buhay alang-alang sa ating mga kasalanan. Napakaespesyal ng Mahal na Araw ngayong taon, lalung-lalo na't napapaloob ito sa Banal na Taon ng Awa na idineklara ni Papa Francisco noong nakaraang taon.
Ngayong araw na ito ang unang araw ng Semana Santa. Sa araw na ito ng Linggo ng Palaspas, ginugunita natin ang Maluwalhating Pagpasok ni Hesus sa Jerusalem. Pumasok si Hesus sa Jerusalem na nakasakay sa isang asno upang harapin at ganapin ang Kanyang misyon. Sa Kanyang pagpasok sa Jerusalem, sinalubong Siya ng napakaraming taong nagwawagayway ng kanilang mga palaspas at inilalatag ang kanilang mga balabal sa daan. Ang mga tao'y nagbigay-puri sa Diyos at sa Panginoong Hesus. Subalit, ang mga taong sumalubong sa Panginoong Hesukristo noong Siya'y pumasok sa Jerusalem ang sumigaw kay Pilato upang hilingin ang Kanyang kamatayan sa kahuli-hulihan.
Tatlong katangian ng Panginoong Hesukristo ang ipinapahiwatig ng mga Pagbasa ngayong Linggo ng Palaspas - ang pagiging mapagpakumbaba, masunurin, at mahinahon. Ipinakita ng Panginoong Hesus ang mga katangiang ito noong Siya'y pumasok sa Jerusalem at noong hinaharap Niya ang Kanyang pagdurusa.
Una, ang pagiging mapagpakumbaba. Noong ang Panginoong Hesukristo ay pumasok sa lungsod ng Jerusalem, Siya ay nakasakay sa isang bisirong asno. Ito ay tanda ng Kanyang pagpapakumbaba. Katulad ng sinabi ni Apostol San Pablo sa Ikalawang Pagbasa, "Hinubad Niya (ni Hesus) ang lahat ng katangian ng pagka-Diyos, nagkatawang-tao, at namuhay na isang alipin." (Filipos 2, 7) Si Hesus ay nagpakumbaba noong Siya'y pumarito sa sanlibutan. Siya'y nagkatawang-tao at ipinanganak ng isang babae, ang Mahal na Birheng Maria. Ngayong matatapos na ng Kanyang misyon, nanatili pa rin Siyang mapagpakumbaba. Hindi isang kabayo ang pinili ni Hesus upang isakay patungong Jerusalem. Bagkus, isang bisirong asno ang pinili at isinakay ni Hesus papasok sa Jerusalem.
Mula pa sa pagsilang ni Hesus, hindi naging ekstraordinario ang Kanyang buhay. Hindi Niya itinaas ang Kanyang sarili. Bagkus, namuhay Siya ng buong kapakumbabaan at kahinahunan. Tinuruan din ng Panginoong Hesus ang Kanyang mga tagasunod at mga alagad na dapat silang magpakumbaba at maging maawain sa bawat isa. Dagdag pa ni Hesus, dapat ding mahalin, paglingkuran, at tulungan ang kapwa. Isinabuhay at isinadiwa din ni Hesus ang Kanyang mga itinuro sa Kanyang mga tagapakinig at alagad. Hindi nagmataas si Hesus kahit kailan. Hindi Siya naging mayabang. Hindi hinangad ni Hesus na maging higit na dakila kaysa sa kapwa-tao noong Siya'y nandito sa daigdig. Bagkus, hinangad ni Hesus na maging kaisa ang tao sa lahat ng bagay, maliban sa kasalanan.
Ikalawa, ang pagiging masunurin. Buong buhay ni Hesus, naging masunurin Siya sa kalooban ng Ama. Hanggang sa mga huling sandali ng Kanyang buhay, hindi Niya sinuway o tinalikuran ang kalooban ng Diyos. Bagkus, ayon pa kay San Pablo sa Ikalawang Pagbasa, "Naging masunurin Siya (si Hesus) hanggang kamatayan, oo, hanggang kamatayan sa krus." (Filipos 2, 8) Ganun din ang ipinahayag ni propeta Isaias tungkol kay Hesus sa Unang Pagbasa. Ipinakilala ni propeta Isaias ang isang lingkod ng Diyos na nagdurusa. Si Hesus ang lingkod ng Diyos na tinutukoy ni propeta Isaias. Tiniis ni Hesus ang lahat ng pagdustang ginawa laban sa Kanya, ngunit hindi sumuway sa kalooban ng Diyos kahit kailan.
Para kay Hesus, hindi naging hadlang ang pagdurusa sa pagsunod sa kalooban ng Diyos. Bago Siya dinakip, nagdusa si Hesus sa Halamanan ng Getsemani. Doon sa hardin, taimtim na nanalangin si Hesus sa Ama na ilayo sa Kanya ang kalis ng pagdurusa. Sa mga sandaling yaon, natatakot si Hesus dahil sa mga pagdurusang dadanasin Niya. Sina Pedro, Santiago, at Juan - ang tatlong alagad na isinama Niya sa halamanan, ay natulog na lamang. Wala Siyang karamay sa mga sandaling yaon. Lumapit si Hesus sa Ama sa pamamagitan ng panalangin. Nakahanap si Hesus ng lakas ng loob sa Kanyang Ama. Kaya, sa katapusan ng Kanyang panalangin sa Getsemani, binigkas ni Hesus ang mga salitang ito, "Hindi ang kalooban Ko, kundi ang kalooban Mo ang masunod."
Ikatlo at panghuli, ang pagiging mahinahon. Kahinahunan. Noong si Kristo'y hinarap sa Sanedrin, kay Poncio Pilato, at kay Herodes, Siya'y naging mahinahon. Mahinahon si Hesus noong Siya'y hinatulan ng kamatayan ng Sanedrin. Kahit hindi naging patas ang pagsasakdal ng Sanedrin kay Hesus, hinatulan pa rin Siya ng kamatayan. Noong hinarap ang Panginoon kay Pilato, naging mahinahon din Siya. Ang tanong ni Pilato na Kanyang sinagot, ayon kay San Lucas, ay ang katanungan kung Siya ba ang Hari ng mga Hudyo. Pagkatapos noon, tahimik na lamang si Hesus. Mas lalong naging tahimik si Kristo noong Siya'y hinarap kay Herodes. Noong hiniling ni Herodes si Hesus na gumawa ng kababalaghan sa Kanyang harapan, hindi pinagbigyan ni Hesus ang kahilingan nito. Hindi kumibo si Hesus. Tahimik. Mahinahon. Kahit nasa harapan Niya ang pagdurusa, kapighatian, at kamatayan, nanatiling tahimik at mahinahon si Hesus.
Ang hirap maging mahinahon sa panahon ngayon, lalung-lalo na't punung-puno na ng kaguluhan ang ating kapaligiran. Sa panahon ngayon, dinadaanan na lamang sa karahasan ang pagtugon sa sari-saring mga problema. Wala nang puwang sa atin ang kahinahunan. Kinakailangang maging marahas ang tao kung maghahanap ng solusyon sa mga problema at kaguluhan ngayon. Mag-aayos lang ng problema, dadaanan sa karahasan. Ano na ang nangyari sa kahinahunan?
Nahirapan din siguro si Hesus sa pananatiling mahinahon sa mga sandaling yaon. Subalit, pinili pa rin ni Hesus na maging mahinahon, kahit hinaharap Niya ang pagdurusa, kapighatian, at kamatayan. Si Hesus ay naging mahinahon sa kabila ng mga sigaw ng mga tao noong Siya'y pumasok sa Jerusalem at noong hinatulan Siya ng kamatayan. Sa halip na maging marahas, pinili ni Hesus na maging mahinahon at maamo, kahit hinaharap Niya ang pagdurusa at kamatayan.
Sa kabila ng mga sigaw ng mga taong nagbibigay-pugay sa Kanya noong Siya'y pumasok sa Jerusalem, nanatiling mapagpakumbaba, masunurin, at mahinahon ang Panginoong Hesukristo. Kahit na tinalikuran Siya ng mga taong sumalubong at nagbigay-pugay sa Kanya noong Siya'y hinarap ni Pilato, nanatili pa rin Siyang mapagpakumbaba, masunurin, at mahinahon. Hindi nagpadala si Hesus sa mga sigaw ng mga tao para sa Kanya at laban sa Kanya. Bagkus, tiniis at pinagdaanan ni Hesus ang lahat ng iyon. Hinarap ni Hesus ang lahat ng iyon nang buong pagpapakumbaba, kahinahunan, at pagtalima sa Diyos. Tiniis Niya ang lahat ng iyon alang-alang sa ating kaligtasan. Nakamit ni Hesus ang ating kaligtasan sa pamamagitan ng Kanyang pagtitiis nang buong kapakumbabaan, kahinahunan, at pagtalima sa kalooban ng Ama. Sa gayon, tayong lahat ay naligtas ng Diyos dahil sa pagpapamalas ng Kanyang Awa sa pamamagitan ng Panginoong Hesukristo.
19 Marso 2016
Dakilang Kapistahan ni San Jose,
Kabiyak ng Puso ng Mahal na Birhen (ABK)
2 Samuel 7, 4-5a. 12-14a. 16/Salmo 88/Roma 4, 13. 16-18. 22/Mateo 1, 16. 18-21. 24a (o kaya: Lucas 2, 41-51a)
Matatagpuan sa mga unang kabanata ng Ebanghelyo nina San Mateo at San Lucas ang ilan sa mga sandali sa buhay ni San Jose. Sa Ebanghelyo ni San Mateo, tinanggap ni San Jose ang Mahal na Birheng Maria bilang kanyang esposo bago isinilang si Hesus. Pagkatapos ng pagsilang ni Hesus, itinakas ni San Jose ang Mahal na Birheng Maria at ang Sanggol na Hesus mula kay Haring Herodes patungo sa Ehipto. Una siyang mapapakinggan sa salaysay ng pagsilang ng Panginoong Hesus sa Ebanghelyo ni San Lucas. Muli siyang mapapakinggan sa Ebanghelyo ni San Lucas noong dinala sa Templo ang Sanggol na Hesus upang ihandog. Ang huling sandaling ni San Jose na naitala ni San Lucas sa kanyang pagsasalaysay ng Mabuting Balita ay noong hinanap ang Batang Hesus sa Templo. Wala na tayong mapapakinggan tungkol kay San Jose noong sinimulan na ng Panginoong Hesukristo ang Kanyang ministeryo.
Ang pagsasalarawan nina San Mateo at San Lucas kay San Jose sa kanilang pagsasalaysay ng Mabuting Balita ay nakakainteresado. Sa pagsasalarawan nina San Mateo at San Lucas kay San Jose, naitala nilang dalawa ang tatlong katangian ni San Jose na nakakainteresado. Bagamat may mga pagkakaiba sina San Mateo at San Lucas sa pamamaraan ng kanilang pagsasalaysay, itinala nilang dalawa ang tatlong nakakainteresadong katangian ni San Jose - ang kanyang katahimikan, kasipagan, at pagiging masunurin (lalung-lalo na sa kalooban ng Diyos).
Una, tahimik si San Jose. Isang nakaka-interesadong katangian ni San Jose ay ang kanyang katahimikan. Laging tahimik si San Jose kapag mapapakinggan natin siya sa Ebanghelyo. Wala, ni isang salita na lumabas mula sa bibig ni San Jose. Walang naitalang salita si San Jose sa mga Ebanghelyo nina San Mateo at San Lucas. Walang salitang lumabas mula sa labi ni San Jose. Puro katahimikan at gawa lamang ang ginawa ni San Jose, ayon kina San Mateo at San Lucas. Hindi siya yung tipong pala-salita. Isang taong tahimik si San Jose.
Ikalawa, masipag si San Jose. Kahit tahimik si San Jose sa mga Ebanghelyo nina San Mateo at San Lucas, si San Jose ay masipag. Karpintero ang hanapbuhay ni San Jose, ayon sa mga Ebanghelista. Bilang isang karpintero, pinagbubutihan ni San Jose ang kanyang paghahanap-buhay, katulad ng napakaraming mga manggagawa. Masipag siya sa kanyang paghahanap-buhay para sa kanyang pamilya. Nais niyang mamuhay nang maginhawa ang kanyang mga kapamilya. Nais din niyang mapabuti at mapaganda ang kanyang sariling buhay. Kaya, buong sipag at tiyagang naghanap-buhay si San Jose upang mapaganda ang kanyang buhay at ang buhay ng kanyang mga kapamilya.
Ikatlo, masunurin si San Jose. Isang napakagandang huwaran ng pagiging masunurin si San Jose. Masunurin si San Jose, lalung-lalo na sa kalooban ng Diyos. Laging tumatalima si San Jose sa mga kalooban at plano ng Diyos. Hindi siya natatakot tumalima sa kalooban ng Diyos. Hindi rin niya sinuway ang kalooban ng Diyos. Bagkus, tahimik siyang tumalima sa kalooban ng Diyos. Sa pamamagitan ng tahimik na pagtalima ni San Jose sa kalooban ng Diyos, ipinapakita niya ang kanyang napakalaking pananalig sa Diyos.
Napakahalaga ng katahimikan, kasipagan, at pagiging masunurin. Kinakailangan natin ng katahimikan upang magmuni-muni, magnilay, mag-isip-isip. Kinakailangan din natin ng katahimikan upang mapalakas ang ating mga sarili, lalung-lalo na ang ating kalooban. Mahalaga din para sa atin ang kasipagan, katulad ng mga manggagawa. Ang mga manggagawa, katulad ni San Jose, ay buong kasipagang nagsusumikap sa kanilang paghahanap-buhay upang mapaganda at mapabuti ang buhay nila at ng kani-kanilang mga pamilya. Kinakailangang maging masipag tayo sa pagtulong sa kapwa upang mapabuti ang buhay ng bawat isa sa atin. Higit sa lahat, kinakailangan din nating sumunod at tumalima sa Diyos at kapwa. Sa pagsunod at pagtalima sa Diyos at kapwa, ipinapakita natin ang ating pananalig at pagmamahal sa Diyos at kapwa.
Tahimik, masipag, at masunurin. Iyan si San Jose. Iyan ang mga katangiang ipinakita ni San Jose sa kanyang buhay hanggang sa kamatayan. Ginamit niya ang mga katangiang ito para sa ikadarakila ng Diyos. Ginamit ni San Jose ang mga katangiang ito upang magbigay kapurihan, karangalan, at pagsamba sa Diyos. Tahimik na tumalima nang buong kasipagan at pananalig si San Jose sa kalooban ng Diyos hanggang sa araw ng kanyang pagpanaw. Sa gayon, naipakita ni San Jose ang kanyang pananalig at pagmamahal sa Diyos buong buhay niya.
13 Marso 2016
Ikalimang Linggo ng Kuwaresma (K)
Isaias 43, 16-21/Salmo 125/Filipos 3, 8-14/Juan 8, 1-11
Isang napakabigat na kasalanan noong kapanahunan ni Hesukristo ay ang pakikiapid. Napakabigat ng kaparusahang dadanasin ng mga taong nahuling nakikiapid. Ayon sa batas ng mga Hudyo, kapag may mga nahuling nakikiapid, sila ay hahatakin sa isang pambulikong lugar (katulad ng liwasan) at doon babatuhin hanggang sa mamatay. Mahigpit na ipinagbabawal ng batas ng mga Hudyo ang pakikiapid. Para sa mga Hudyo, hindi katanggap-tanggap at isang malaking kahihiyan ang mga taong nakikiapid.
Sa Ebanghelyo, pinatawad ni Hesus ang isang babaeng nahuling nakikiapid. Sa pagbibigay ng kapatawaran sa babaeng nahuling nakiapid, ipinakita at ipinadama ni Hesus sa kanya ang Banal na Awa ng Diyos sa sangkatauhan. Binigyan ng pangalawang pagkakataon ang babaeng nahuling nakiapid upang magbagong-buhay at magbalik-loob sa Diyos. Pinili ni Hesus na patawarin ang babae kaysa parusahan. Mas pinili ni Hesus na magpatawad kaysa magparusa.
Nararapat lamang na mapakinggan ang salaysay ng pangyayaring ito tuwing kapanahunan ng Kuwaresma. Nararapat din lamang na mapapakinggan natin ito, lalung-lalo na't ang Kuwaresma sa taong ito ay napapaloob sa Banal na Taon ng Awa na idineklara ni Papa Francisco isang taon na ang nakakalipas. Ang layunin ng panahon ng Kuwaresma, lalung-lalo na ngayong Banal na Taon ng Awa, ay tuklasin muli ang misteryo ng Banal na Awa ng Diyos. Isinalarawan ni Hesus ang misteryo ng Awa ng Diyos sa Ebanghelyo sa pamamagitan ng pagbibigay ng kapatawaran sa babaeng nahuling nakiapid.
Walang kasalanan na makakapantay sa kadakilaan ng Awa ng Diyos. Walang kasalanan na makahihigit pa sa Awa ng Diyos. Walang kasalanang hindi mapapatawad ng Diyos. Hindi mapapantayan ng mga kasalanan ng sangkatauhan ang Awa ng Diyos. Mas dakila ang Awa ng Diyos kaysa sa mga kasalanan ng sangkatauhan, kahit magsama-sama ang lahat ng kasalanan ng sangkatauhan. Gaano mang kabigat ang mga kasalanan ng sangkatauhan laban sa Diyos, hindi kayang mapatayan o makahihigit ang mga ito sa walang hanggang Awa ng Diyos. Mapapatawad ng Diyos ang lahat ng ating mga kasalanan kung tayo ay lalapit sa Kanya nang kusang-loob at hihingi ng Kanyang awa at kapatawaran, gaano mang kabigat ang mga kasalanan natin laban sa Kanya.
Mapapakinggan natin sa aklat ng mga Salmo, "Ang Diyos ay mahabagin, banayad kung magalit, kung umibig nama'y lubos." (Salmo 103, 8) Ipinakita ni Hesus, ang Diyos Anak at Pangalawang Persona ng Banal na Santatlo, ang Awa ng Diyos noong pinatawad Niya ang babaing nakiapid. Hindi na mahalaga sa Panginoon kung gaano kabigat ang kasalanang ginawa niya. Pinagsisihan at tinalikuran na ng babae ang kanyang kasalanan at nagbalik-loob sa Kanya. Hinakayat ng Panginoon ang babae na huwag nang magkasala muli. Mabilis magpatawad ang Panginoon. Kahit ang Panginoon ay isang makatarungang Hukom at Hari, Siya'y maawain at mapagpatawad sa mga makasalanang nagbabagong-buhay at nagbabalik-loob sa Kanya. Handa Siyang magbigay ng pangalawang pagkakataon sa mga makasalanang nagbagong-buhay at nagbalik-loob sa Kanya.
Hindi na mahalaga sa Diyos kung gaano kabigat ang mga kasalanan natin sa Kanya. Gaano mang kabigat ang ating mga kasalanang nagawa sa Kanya, nakahanda Siyang magpatawad. Handa Siyang magpatawad, kahit ang pinakamabigat na kasalanang nagawa laban sa Kanya ay mapapatawad. Lagi Siyang handang magpatawad. Ayaw ng Diyos na mapahamak tayo nang dahil sa kasalanan. Nag-aalala Siya para sa ating kaligtasan. Nais ng Diyos na tayong lahat ay maligtas. Kaya, nananawagan Siya sa atin. Tayo ay tinatawag ng Panginoong Diyos upang pagsisihan natin at talikdan ang ating mga kasalanan at magbalik-loob sa Kanyang walang-hanggang Awa. Sa gayon, tayo ay maliligtas dahil sa Kanyang Mabathalang Awa sa atin.
Noong pinatawad ng Panginoong Hesus ang babaeng nahuli sa pakikiapid, ipinakita Niya na kahit ang pinakamabigat na kasalanan ay hindi makakapantay sa Awa ng Diyos. Noong umalis ang mga pumaratang sa babae, nagkatinginan si Hesus at ang babae. Awa ang nakita ng babae sa mga mata ni Hesus. Ang pagtingin ni Hesus sa babae ay masintahin at maawain. Hindi nagpakita ng galit si Hesus sa Kanyang mga mata noong nakipagtitigan Siya sa babaeng nangalunya. Bagkus, ang ipinakita ni Hesus sa babaeng nakipaid ay awa at pagsinta sa Kanyang mga mata. Puno ng awa at pagsinta ang mga mata ng Panginoong Hesukristo noong Siya'y nakipagtitigan sa babaeng nangalunya.
Ang panawagan ng panahon ng Kuwaresma ay pagsisisi at pagbabalik-loob sa Diyos. Tayong lahat ay mga makasalanan, nagkakasala. Subalit, hindi mapapantayan o mahihigitan ng ating mga kasalanan ang Dakilang Awa ng Diyos. Higit na dakila at makapangyarihan ang Awa ng Diyos kaysa sa mga kasalanan ng sangkatauhan. Huwag tayong matakot na lumapit sa Diyos upang humingi ng Kanyang Awa at pagpapatawad. Walang makasalanang nagsisisi at nagbabalik-loob sa Diyos ay Kanyang itinatakwil. Bagkus, pinapatawad at muling tinatanggap Niya ang mga makasalanang nagsisisi at nagbabalik-loob sa Kanya.
Sa ating pagbabalik-loob sa Panginoon, hindi matinding galit ang ating makikita sa Kanyang mga mata. Bagkus, sa ating pagbabagong-buhay at pagbabalik-loob sa Panginoon, awa at pagsinta ang makikita natin sa Kanyang mga mata, katulad ng nakita ng babaeng nakiapid noong siya'y pinatawad ni Kristo. Mapupuno ng awa at pagsinta ang pagtingin ng Panginoon sa atin kapag nakikita Niyang tayo ay nagsisisi at tumatalikod sa kasalanan at nagbabalik-loob sa Kanya.
Huwag tayong matakot na magbalik-loob sa Diyos, lalung-lalo na ngayong panahon ng Kuwaresma. Hindi mga matang puno ng galit ang ipapakita sa atin ng Panginoon kapag tayo ay nagbabalik-loob sa Kanya. Bagkus, mga matang puno ng awa at pagsinta ang ipapakita ng Panginoon sa atin sa ating pagbabalik-loob sa Kanya. Walang kasalanan na makakapantay o makahihigit pa sa Awa ng Diyos. Handa Siyang magbigay ng awa at kapatawaran sa ating lahat, anuman ang ating mga kasalanan natin sa Kanya at gaano mang kabigat ito, kung tayo ay lalapit sa Kanya at kusang-loob na magbabalik-loob sa Kanya.
